محمد قنبرى
435
شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى )
زحمات من احيا شده است - مجدداً دستخوش فنا و نابودى و آتشسوزى گردد و زحمات من به كلى بىنتيجه بماند . لذا تصميم مىگيرد به تأليف كتابى جامع به نام بحار الأنوار دست بزند و در عوض فهرستبندى و اشاره به جاى حديث ، عين حديث را در ذيل عناوين مناسب درج كند تا اگر همهء كتابها از بين برود لااقل يك نسخه از مجموع كتاب برجا بماند ، همهء كتابهاى شيعه زنده بماند و هر كسى مايل باشد بدون سرگردانى و تحمل زحمت و مراجعه به فهرستها و نسخهها بتواند از جمله احاديث كتاب بحار الأنوار كسب فيض كند . از اينرو مىبينيم كه علامهء مجلسى شخصاً در مقدمهء جلد 106 يعنى همان فهرست مآخذ اشاره مىكند كه : « من با نوشتن كتاب بحار الأنوار از تكميل اين فهرست صرفنظر كردم » و در آخر كتاب با نوشتن يك سطر ، تصريح مىكند كه : « در سال 1070 ، از تكميل اين فهرست منصرف شدهام » . شما اگر فهرست كتاب بحار الأنوار مرحوم مجلسى را با فهرست كتاب مآخذ او مقايسه كنيد و عناوين و فصول اين دو كتاب عظيم را با هم بسنجيد ، همه را مشابه و متناسق مىبينيد ، جز مختصر تفاوتى ناچيز كه در تقديم و تأخير كتابها و يا تقديم و تأخير فصول و عناوين به چشم مىخورد . كيهان فرهنگى : استاد ، ارزش علمى اين كتاب تا چه حد است و آيا اعتراضاتى كه بر آن وارد مىشود بهجا و وارد است ؟ استاد بهبودى : كتاب بحار الأنوار ، چنان كه از نام آن پيدا است و بنده هم عرض كردم ، به منظور جمعآورى مؤلفات شيعه و احياى تراث اهل بيت و محافظت آن از دستبرد حوادث و فتنههاى تاريخ تأليف شده است و چون همهء مسائل مذهبى را طى عناوين و فصول مناسب مطرح كرده است ، درست شبيه دايرة المعارف است كه استفاده از آن و رسيدن به موضوع مورد حاجت مشكلى ايجاد نمىكند . كمترين نتيجهء اين جمع و تأليف آن است كه انسان به هر بابى مراجعه كند ، همهء احاديث آن موضوع را يك جا و در كنار هم ملاحظه مىكند و مىتواند آنها را مورد